على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
12
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
و زبانآور . آتش دهقان ( tec - dehq n ) ا . پ . آتشى كه دهقانان پس از درو كردن و برداشتن غله بر بقيهء آن زنند تا زمين قوت گرفته زور بهم رساند . آتشزار ( tec - z r ) ا . پ . جاى پر از آتش و آتشدان . آتش زبان ( tec - zab n ) ص . پ . تيز زبان كه به تندى و تيزى حرف زند . و بليغ . آتشزن ( tec - zan ) ا خ . پ . ققنس . آتشزنه ( tec - zane ) پ . چقماق و زناد و مقدح و سيخى كه بدان آتش شكنند . آتشستان ( tecest n ) ا . پ . ناحيهء آتش و استعمال اسلحهء آتشى . و آتش توپ در جنك . آتش سخن ( tec - soxan ) ص . پ . طعنزننده و در سخن عتابكننده . آتش عنان ( tec - an n ) ص . پ . اسب شتاب و تند و تيز . آتشفام ( tec - f m ) ص . پ . هر چه رنگ آتش و مانند آتش باشد . آتشفروز ( tec - foruz ) ا . پ . مر . آتشافروز . آتشفشان ( tec - fecan ) ص . پ . يك قسم كوهى كه در قلهء آن مخرجى باشد و از آن گاز و بخار و خاكستر و سنگ و بعضى مواد مذاب موسوم به سعير خارج شده و به اطراف پراكنده گردد . و دانشمندان فرنگ در باب كوههاى آتشفشان چنين گويند : آبها پس از آنكه بواسطهء شكافهاى زمين از طبقات آن عبور نمودند باعماق كرهء زمين كه در آن جا حرارت شديد موجود است مىرسند و از اثر اين حرارت تبديل به بخار مىشوند و اين بخار چون داراى قوهء ارتجاعيت زيادى است بشدت موانع را دور مىكند و قشر زمين را منكسر نموده توليد كوه آتشفشان مىنمايد و اين قبيل كوهها هميشه تقريبا در حوالى دريا مىباشند . آتش فعل ( tec - fe'l ) ص . پ . اسب جلد و تند و مرد خشمناك . آتشك ( tecak ) ا . پ . برق و كرم شب تاب . و آبلهء فرنگ . و آتش كم . و مگس آتشى سرخ رنگ . آتشكار ( tec - k r ) ص . پ . خشمگين . و شتابزده . و بدكاره . آتشكار ( tec - k r ) ص . كسى كه شغل او كار كردن با آتش بود مانند آهنگر و گلخنى و مطبخى . آتشكاروان ( tece - k rev n ) ا . پ . آتشى كه از كاروان در منزل باقى ماند . آتشكده ( tec - kade ) ا . پ . معبد زردشتيان كه در آنجا آتش را نگاهداشته محترم مىدارند و آتشكدهء بهرام ا خ . : برج حمل . چه حمل خانهء مريخ است . آتشكده كاو ( tec - akde - k v ) ا . پ . سيخ آهنى و يا چوب دراز كه بدان آتش را پيش كشند تا مشتعل گردد . آتشگر ( tec - gar ) و آتشگره ( tec - gare ) و آتشگيره ( tec - gire ) ا . پ . ابزارى كه بدان از منقل و ديگدان آتش بردارند و انبر . آتشگون ( tec - gun ) ص . پ . آنچه برنگ آتش باشد و ا . نام يك قسم گلى . آتشلاخ ( tec - l x ) ا . پ . جائى كه آتش فراوان باشد . آتش لباس ( tec - leb s ) ص . پ . سرخ پوش . آتش محلول ( tec - mahlul ) ا . پ . آب گرم و روغن گرم . و كنايه از شراب . آتش مزاج ( tec - mez j ) ص . پ . تندخو . آتشناك ( tec - n k ) ص . پ . آتشى و گرم . آتش نثار ( tec - nes r ) ص . پ . مردم گريان و غمزده . آتشنشين ( tec - necin ) ص . پ . قرار گرفته در آتش . آتش نمرودى ( tec - namrudi ) ا خ . پ . آتش عظيمى كه نمرود جهت سوزاندن حضرت ابراهيم افروخته و محيطش يفكرسخ بوده و هيچ ذىروحى از چهار فرسخى آن نتوانستى گذشت و به حكم الهى آن آتش بر آن حضرت گلستان شد : قُلْنا يا نارُ كُونِي بَرْداً وَ سَلاماً عَلى إِبْراهِيمَ آتش نهال ( tec - nah l ) ا . پ . آتش يكدسته چوب هيزم . آتشواى ( tec - v y ) ا . پ . شمشير . و آتشواى هندى : شمشير هندى . آتشى ( teci ) ص . پ . متعلق به آتش و حرارت . و سوخته شدهء از قهر و غضب . آتشيان ( teci n ) ا ج . پ . ديو و جن . آتشيزه ( tecize ) ا . پ . كرم شبتاب . آتشين ( tecin ) ص . پ . هر چيز منسوب به آتش و شراب آتشين : شراب سرخ و اشك آتشين : اشك گرم و آتشين آب : شراب سرخ و اشك گرم و آتشين پنجه : كارگر و استاد جلد كار و تند و تيز آتشين اژدها : جلد و تند و تيز . ا خ . : هر يك از سبعهء سياره و آتشين پيكر : جن و شياطين و ا خ . : آفتاب و آتشين پيل ا خ . آفتاب و آتشين دواج : شفق و آفتاب و شراب لعلى و آتشين صدف : آفتاب . و آتشين كاسه : آفتاب . آتشين داغ ( tecin - d q ) . پ . قيد منگنهء صحافى . آتشين زبان ( tecin - zab n ) ص . پ . كسى كه جلد و تند و تيز حرف زند .